مقاله‌های علمی

آثار علمی اعضای مرکز تحقیقاتی فهماء

چالش‌ها و راه‌کارهای فرهنگی و اجتماعی فراروی تحقق حقوق شهروندی در افغانستان

در جوامعی که حقوق بشری شهروندان به آنان داده نمی‌شود یا از این حقوق محافظت نمی‌شود، افراد و گروه‌ها در این جوامع برای رهایی از استبداد یا دستیابی به عدالت یا برای رسیدن به حقوقشان، ناگزیر به راه‌های خشونت‌آمیز متوسل می‌شوند. این‌گونه جوامع که افغانستان یکی از نمونه‌های آن است، به‌جای پذیرش نظریات و خواست‌های مختلف، تلاش می‌شود که خواست‌های جامعه انکار یا سرکوب شود. پژوهش پیش رو که با روش کتابخانه‌ای از نوع توصیفی – تحلیلی انجام شده است، درصدد پاسخ به این سؤال تنظیم شده که چالش‌های اقتصادی و امنیتی فراروی تحقق حقوق بشر در افغانستان چیست؟ هم‌چنین راهکارها و پیشنهادهای تحقق بهتر این چالش‌ها در افغانستان چیست؟ یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که از بزرگ‌ترین چالش‌هایی که جامعه افغانستان را آزار می‌دهد، جرائم علیه زنان است. آزار و اذیت زنان، وابستگی به سنت‌ها و عرف‌های زن‌ستیزانه، خشونت‌های خانگی، مبنای فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی دارند. برای مقابله با این پدیده به‌منظور دفاع و حمایت از زنان قربانی جرم، نیازمند طرح برنامه‌های گسترده، تخصصی و چندجانبه است تا بتوان به یک سازوکار اصلاحی در این راستا رسید.

2025/02/01 182 0
مطالعه مقاله

تحلیل تطبیقی اجهاز و بیمارکشی ترحمی در گفتمان فقهی

اجهاز و بیمارکشی از روی ترحم (تسریع در مرگ بیماران محتضر یا لاعلاج)، از موارد عدم جواز قتل در شرع و از مصادیق قتل عمد محسوب می‌شود. برخی با تأکید بر حق انتخاب فرد بر مردن و حق مرگِ با عزت، این پدیده را هدفی خیرخواهانه و اخلاقی و جایز می‌شمارند؛ اما از نظر فقهی به دلیل ارزش حیات مخلوقات و حرمت شدید قتل، بیمارکشی ترحمی، قتل نفس تلقی شده و مطلقاً حرام است. در اسلام بیمار محتضر نه‌تنها مالک بدن خود نیست، بلکه چنین فردی مالک اموال خود هم نیست. لذا اگر پزشک بر اساس اظهارات وی در چنین شرایطی تصمیم‌گیری کند، امری به دور از عقل و منطق است و نمی‌توان به استناد درخواست مریض در چنین شرایطی مرتکب قتل نفس گردید. بررسی‌های این تحقیق نشان می‌دهد که در گفتمان فقهی؛ بیمارکشی ترحمی یک خرده‌گفتمان محسوب می‌شود که دلایل اخلاقی، ماهیت وجود انسان، مرگ و زندگی پیرامون آن فصل‌بندی و آثار فقهی گستردهٔ آن موضوعیت و معنایابی می‌گردد.

2025/02/01 166 0
مطالعه مقاله

مبانی عنصر روانی جرم در حقوق موضوعه و اسلام

در گذشته‌ها انسان بدون در نظر داشت وضعیت روحی و روانی‌اش و صرفاً بر اساس انتساب فیزیکی و مادی رفتار مجرمانه، قابل مجازات بود؛ اما امروزه عنصر روانی جرم یکی از مهم‌ترین و کلیدی‌ترین مباحث حقوق جزا شمرده می‌شود. لذا بر اساس آن، مسئولیت جزایی تنها در صورتی بر مرتکبِ رفتار مجرمانه تحمیل می‌شود که او این رفتار را با علم و آگاهی، اراده آزاد و قصد انجام داده باشد. هدف این مقاله، جواب به این سؤالات است که چرا عنصر روانی جرم، برای توجیه مسئولیت جزایی بر مرتکب رفتار مجرمانه، لازم است؟ مبانی و سیر تحول آن با توجه به نظریه‌های مطرح در مکاتب حقوق جزا کدام است؟ این مفهوم در مکتب اسلام، از چه جایگاهی برخورداراست؟ جواب به این سؤالات ما را کمک خواهد کرد که بیشتر به اهمیت این رکن مهم حقوق جزا، پی ببریم و در تحلیل و ارزیابی رفتار مجرمانه از شاخص‌های آن بهره گیریم تا شخص بی‌گناهی به ناحق مجازات نشود و گناهکاری هم از مجازات بازنماند. تحلیل مبانی عنصر روانی از آنجا ضروری است که درک مفاهیم آن، به دلیل ذهنی بودن اجزای آن (علم و آگاهی، اراده، قصد و انگیزه)، دشوارتر از دو عنصر دیگر (قانونی و مادی) است. برخورد ما نسبت به این عنصر، نیز وابسته به این است که ما نسبت به این عنصر به نظریات کدام‌یک از مکاتب فکری حقوق جزا باورمند هستیم. از طرف دیگر یکی از منابع مهم قوانین جزایی ما احکام دین مقدس اسلام و فقه اسلامی است، در حالی که مفاهیم عنصر روانی و اجزای آن، بسیار پیش‌تر از مکاتب فکری حقوق موضوعه، در حقوق جزای اسلام به شکل مفصل و با دقت زیادی تحلیل و تثبیت شده و قابل‌تأمل است. برای همین مبانی عنصر روانی در مکتب حقوقی اسلام نیز به گونه مختصر تحلیل و بررسی شده است.

2025/02/01 152 0
مطالعه مقاله

بررسی حقوق بزه‌دیدگان در قرآن

زه‌دیده‌شناسی گرایشی نوخاسته در جرم‌شناسی است. این گرایش زاییدهٔ بازنگری جرم‌شناسان در عناصر دخیل در پدیدهٔ مجرمانه است. در گذشته جرم و مجرم، میدان‌داران اصلی پدیدهٔ مجرمانه بودند و نقش بزه‌دیده خنثی تلقی می‌شد. پژوهش‌های مرتبط با بزه‌دیده پیرامون دو کانون می‌گردد؛ نخست نقش بزه‌دیده در پدیدهٔ مجرمانه و دیگر حمایت و تدارک آسیب‌های وارده بر او. ازآنجا که قرآن کریم بر زوایای مختلف زندگی بشر پرتوافکنی نموده است، مباحث مرتبط با جرم و انحراف نیز در آن مغفول نمانده است. در حوزهٔ حقوق کیفری یکی از موضوعاتی که قرآن به آن پرداخته، حقوق بزه‌دیدگان است. حمایت و پذیرفتن حقوق و امتیازاتی برای آنان که از قِبل بزه‌دیدگی آسیب‌ دیده‌اند، می‌تواند بخشی از صدمات وارده بر آن‌ها و بازماندگانشان را جبران کند. در این مقاله با پژوهش درآیات قرآن، حقوق و امتیازاتی که برای بزه‌دیده و بازماندگانش جنبهٔ حمایتی دارند، به تصویر کشیده شده است.

2025/02/01 193 0
مطالعه مقاله

بررسی حقوق بزه‌دیدگان در قرآن

بزه‌دیده‌شناسی گرایشی نوخاسته در جرم‌شناسی است. این گرایش زاییدهٔ بازنگری جرم‌شناسان در عناصر دخیل در پدیدهٔ مجرمانه است. در گذشته جرم و مجرم، میدان‌داران اصلی پدیدهٔ مجرمانه بودند و نقش بزه‌دیده خنثی تلقی می‌شد. پژوهش‌های مرتبط با بزه‌دیده پیرامون دو کانون می‌گردد؛ نخست نقش بزه‌دیده در پدیدهٔ مجرمانه و دیگر حمایت و تدارک آسیب‌های وارده بر او. ازآنجا که قرآن کریم بر زوایای مختلف زندگی بشر پرتوافکنی نموده است، مباحث مرتبط با جرم و انحراف نیز در آن مغفول نمانده است. در حوزهٔ حقوق کیفری یکی از موضوعاتی که قرآن به آن پرداخته، حقوق بزه‌دیدگان است. حمایت و پذیرفتن حقوق و امتیازاتی برای آنان که از قِبل بزه‌دیدگی آسیب‌ دیده‌اند، می‌تواند بخشی از صدمات وارده بر آن‌ها و بازماندگانشان را جبران کند. در این مقاله با پژوهش درآیات قرآن، حقوق و امتیازاتی که برای بزه‌دیده و بازماندگانش جنبهٔ حمایتی دارند، به تصویر کشیده شده است. https://ls.miu.edu.af/article_100490.html

2025/01/26 239 306
مطالعه مقاله

کتاب جنگ فکری

جنگ فکری یکی از پدیده های لازمی برای همه جوانان است تا در این مورد خوب بندانند و در مقابل ایستاد گی نمایند. کتاب حاضر یکی از بهترین کتاب ها برای مطالعه در این مورد است که جا دارد در این جا وجود داشته باشد.

2024/12/14 277 302
مطالعه مقاله

شستشوی مغزی چیست

شستشوی مغزی به اقناع جبری یا تکنیکی انسان ها گفته میشود. که از سال (1950 ) الی اکنون در جوامع گسترش یافته و توسط گروه های خورد و بزرگ جهان کاربرد مسلکی ویژه دارد. روانشناس ها و محققین تاریخ و گسترش این فن را از دوران نازی و جنگ های آمریکا شروع و استفاده گسترده شستشوی مغزی را در گسترش افکار کمونیسم دامنه میدهند. در بعضی از نوشته ها نشانه های از شستشوی مغزی در عصر های کهن مانند کروش و مصر باستان نیز میتوان اشاره های داشت. هر فکر و فرقه به روش خاص خود اش ملت ها را شستشوی مغزی داده و در نتیجه از آنها به نفع حکومت و خواسته های خود شان استفاده کرده اند.

2024/12/10 422 257
مطالعه مقاله

عنعنات افغانستان را تباه کرد

انسان ها زاده عادات خود اند که در صورت خالص نبودن دین اسلام در حیات شان به خطاء میروند. همین است که الله سبحان اسلام را توسط پیامبران خود برای ما ارسال کرد تا انسان را از همه هوا های درون او نجات و به نحو رسالت حقیقی آن که خلافت در زمین است راهنمایی کند. و کسانی که این امر را خوردی اندیشه فکر میکنند در حقیقت پدر پرستان اند. 1

2024/12/10 359 298
مطالعه مقاله

گذری در تعلیم و تحصیل جهان اسلام

زمانی که ما با فکر سالم و رعایت همه حقوق انسانی به تحلیل سازمان ها میپردازیم متوجه میشویم که یا مردم تبدیل به برده های ثروتمند شده اند یا هم اینکه با انواع از مشکلات و اندوه زندگی خود را جهت میبخشند. اسلام برای همه امور زندگی فردی و اجتماعی برنامه دارد که نظام تعلیم و تحصیل یک بخش از اسلام است. اما متأسفانه در عصر دانش و مهارت نصف جامعه ما به سوی بی سوادی روان بوده و اکثریت اعمال سازمانی و خصوصی ما متأثر از طرح های غرب/عرف جاهلانه است.

2024/12/10 330 323
مطالعه مقاله

شما می‌توانید مقالات خود را اینجا نشر کنید.

درج مقاله